«ότι» ή «ό,τι»; Κανόνες και παραδείγματα
Μάθε γρήγορα πως να αποφύγεις ένα από τα συχνότερα λάθη στα ελληνικά.
Ο κανόνας
Δοκίμασε να αντικαταστήσεις τη λέξη:
- Αν μπορείς να βάλεις «πως», γράψε ότι.
- Αν μπορείς να βάλεις «οτιδήποτε», γράψε ό,τι.
Επεξήγηση
Το ότι (χωρίς κόμμα) είναι σύνδεσμος. Σημαίνει «πως». Μπαίνει μετά από ρήματα όπως πιστεύω, ξέρω, λέω, νομίζω, ρήματα που εισάγουν κάτι που γνωρίζουμε, πιστεύουμε ή λέμε.
Ξέρω ότι θα τα καταφέρεις. (= Ξέρω πως θα τα καταφέρεις.)
Το ό,τι (με κόμμα) είναι αντωνυμία. Σημαίνει οτιδήποτε, «αυτό που».
Κάνε ό,τι νομίζεις. (= Κάνε οτιδήποτε νομίζεις.)
Στην πράξη
Πρόταση: «Μου είπε ___ θα αργήσει.»
Δοκιμάζεις: «Μου είπε πως θα αργήσει.» Βγάζει νόημα; Ναι. Άρα → ότι.
Πρόταση: «Φάε ___ θέλεις.»
Δοκιμάζεις: «Φάε πως θέλεις.» Δεν βγάζει νόημα. «Φάε οτιδήποτε θέλεις.» Βγάζει νόημα. Άρα → ό,τι.
Ένα ακόμα:
Νομίζω ότι κάνεις λάθος.
Δοκιμή: «Νομίζω πως κάνεις λάθος.» Ταιριάζει. Σωστό.
Πάρε ό,τι χρειάζεσαι από το ψυγείο.
Δοκιμή: «Πάρε οτιδήποτε χρειάζεσαι.» Ταιριάζει. Σωστό.
Εξαιρέσεις
Αν και ο κανόνας δεν έχει εξαιρέσεις με την παραδοσιακή έννοια, σε κάποιες περιπτώσεις η αντικατάσταση με το οτιδήποτε, δε λειτουργεί 100%.
Για παράδειγμα, στη φράση «ό,τι καλύτερο» χρησιμοποιούμε κόμμα ακόμα και αν δε θα χρησιμοποιούσαμε ποτέ τη φράση «οτιδήποτε καλύτερο».
Σου εύχομαι ό,τι καλύτερο.
Το ίδιο ισχύει για το «ό,τι να ‘ναι» (= οτιδήποτε, χωρίς κριτήριο):
Η δουλειά ήταν ό,τι να ‘ναι.